Vandaag, 17 september = 26 elloel

Vanaf afgelopen nacht zeggen álle religieuze Joden elke nacht sliechot. Vandaag iets over de sliechot:

  • Wat zijn sliechot?
  • De ‘dertien eigenschappen’ van God
  • Schuld belijden met een A-B-C?
  • Twee vragen om over na te denken
  • Extra: Asjamnoe, Bagadnoe

Sliechot

Een van de meest gebruikte Hebreeuwse woorden is sliecha! – ‘sorry!’ of ‘vergeving’. Het meervoud sliechot is de term voor ‘gebeden om vergeving’. In deze tijd, tot Grote Verzoendag, worden die ’s nachts gezegd, vóór het ochtendgebed. Zoals Klaagliederen 2:19 zegt:

Sta op, weeklaag in de nacht, vanaf de eerste nachtwake!
Stort uw hart uit als water, voor het aangezicht van de Heere!

De dertien eigenschappen

Een regelmatig terugkerend onderdeel is het noemen van de dertien middot, de eigenschappen die ontleend zijn aan Exodus 34:6-7. Daar staat hoe de HERE zich aan Mozes openbaarde, na de zonde met het gouden kalf en nadat de HERE gezegd heeft dat Hij toch verder wil gaan met het volk. Bij de sliechot klinkt herhaaldelijk:

U hebt ons geleerd de dertien [eigenschappen] te spreken. Gedenk ons ten goede het verbond van de dertien, zoals U vanouds aan de nederige [= Mozes] bekendgemaakt hebt, zoals geschreven staat:

‘Toen daalde de HEERE neer in een wolk, ging daar bij hem staan en riep de Naam van de HEERE uit. Toen de HEERE bij hem voorbijkwam, riep Hij: 1HEERE, 2HEERE, 3God, 4barmhartig en 5genadig, 6geduldig en 7rijk aan goedertierenheid en 8trouw, Die 9goedertierenheid blijft bewijzen aan duizenden, Die 10ongerechtigheid, 11overtreding en 12zonde, 13 vergeeft’ en Die kwijtscheldt.

Vergeef ons onze ongerechtigheid en zonde en neem ons als Uw erfdeel. Vergeef ons, onze Vader, want we hebben gezondigd, geef ons kwijtschelding, onze Koning, want wij hebben overtreden. Want U, Here, bent goed en vergevend, rijk aan goedertierenheid voor wie U aanroepen…

De basis voor alle sliechot ligt in hoe de HERE zich geopenbaard heeft, in de eigenschappen die keer op keer nadrukkelijk gezegd of gezongen worden. Niet om iets van ons, maar omdat God is zoals Hij zelf gezegd heeft, is er vergeving. De naam HERE spreekt van zijn genade en trouw; de herhaling van die naam wordt uitgelegd als: ook nadat wij gezondigd hebben, is Hij dezelfde; daardoor is omkeer mogelijk.

A-B-C

Er zijn ook onderdelen waarbij een a-b-c van zonden wordt genoemd; daarvan is een langere en een kortere versie. Bij elke letter van het alfabet wordt een woord voor een bepaalde zonde genoemd. Het Hebreeuwse alfabet heeft 22 letters, dus dat levert 22 bewoordingen op. Tegelijk is dit symbolisch: het wil alomvattend zijn.

Er zijn ook nog langere opsommingen, met bijvoorbeeld hoe wij zondigden onder druk of uit eigen beweging; bewust of onbewust; openlijk of verborgen; met onze lippen; met onze gedachten; met geklets en geroddel; met zotte praat; met leugen en bedrog; in zaken; met eten en drinken; met meedoen in immorele dingen; met niet-oprechte belijdenis; met hoogmoed; enzovoort. Bij het opnoemen van deze zonden slaan mensen zich op de borst (op het hart), zoals de tollenaar in de tempel dat deed (Luk. 18:13).

Vraag: Wat voor zin heeft zo’n lijst? En als jij een bepaalde zonde niet begaan hebt, moet je die dan toch noemen? Als antwoord is gegeven:

  1. Het noemen van al die zonden prikkelt je geheugen en geweten: heb ik dit – of zoiets – gedaan?
  2. We naderen niet alleen individueel tot God, maar ook als gemeenschap; voor de zonden van mijn naaste ben ik niet direct verantwoordelijk, maar toch sta ik naast hem.
  3. We maken ons ook als gemeenschap (of gemeenschappen – in diverse kringen: ‘de’ maatschappij, onze gemeente, ons werk) schuldig aan bepaalde zonden.

 

Om over na te denken
  • Welke dingen kunnen wij van Joden leren als het gaat om het bidden om vergeving?
  • Wat vind je van het bidden met vaste formuleringen? En van het (vaak) herhalen van dezelfde gebeden?

 

Asjamnoe, Bagadnoe

Het kortere ‘A-B-C-gebed’ van schuldbelijdenis, dat bij de Sliechot wordt gebeden (en op Jom Kipoervijf keer):

א wij zijn schuldig
ב wij zijn ontrouw geweest
ג wij hebben gestolen
ד wij hebben kwaad gesproken
ה wij hebben verkeerd gehandeld
ו wij hebben slechte dingen gedaan
ז wij waren moedwillig
ח wij hebben geweld gepleegd
ט wij hebben leugens verzonnen
י wij hebben slechte plannen beraamd
כ wij hebben bedrog gepleegd
ל wij hebben gespot
מ wij hebben ons verzet
נ wij hebben gehoond
ס wij waren weerspannig
ע wij hebben overtredingen begaan
פ wij waren misdadig
צ wij namen een vijandige houding aan
ק wij waren hardnekkig
ר wij waren boosaardig
ש wij deden verderfelijke dingen
ת wij deden gruwelijke dingen
wij zijn afgedwaald
en brachten anderen op een dwaalspoor

Voor commentaar, zie www.nik.nl/de-zondebelijdenis-de-widoej of www.crescas.nl/blog/mockblogt/ioooz/Onze-zondes