Vandaag, 4 oktober = 14 tisjri
vooravond van Soekot

Vanavond begint het Loofhuttenfeest. Vandaag wil ik daar een paar algemene dingen over doorgeven.

  • Twee keer derde in een rij
  • ‘De tijd van onze vreugde’
  • Vooruitblik
  • Twee vragen om over na te denken
  • Extra: Kort overzicht van de Pelgrimsfeesten

Twee keer derde in een rij

De bepalingen voor het Loofhuttenfeest zijn te vinden in Leviticus 23:33-43 en Deuteronomium 16:13-15. Het Loofhuttenfeest is de afsluiting in twee series van drie.

  • We hebben al gezien dat het, na Nieuwjaar en Grote Verzoendag, het laatste van de najaarsfeesten is. Gisteren zagen we dat deze verbinding van het Loofhuttenfeest met Jom Kipoer en ‘de tien geduchte dagen’ veelbetekenend is.
  • Het Loofhuttenfeest is daarnaast ook het laatste van de drie pelgrimsfeesten – na het Paasfeest en het Wekenfeest. De pelgrimsfeesten zijn oogstfeesten, maar ze hebben ook – en vooral! – een historische betekenis gekregen (zie hieronder, als extra). Soekot is dan het laatste, grootste oogstfeest: chag ha’asif, ‘het feest van de inzameling’. Soekot is ook het feest waarop gedacht wordt aan de jaren dat Israël door de woestijn trok en woonde in tenten, met Gods tent in het midden. Daarbij gaat het erom iets te beleven – niet maar van hoe slecht men het toen had, maar meer van hoe goed het toen was. We zullen dat in de komende dagen nog zien. Je zou Soekot het ‘lest best’-feest kunnen noemen!

Soekot is uniek door een dubbel karakter. De najaarsfeesten hebben een universele trek. We hebben daar iets van gezien: het gaat over God als Schepper, Koning, Rechter. De pelgrimsfeesten daarentegen focussen op (de geschiedenis van) Israël. Soekot doet dat ook, maar heeft tegelijk ook universele trekken. Van dit feest zegt de profeet Zacharia dat ook de volkeren het zullen (moeten!) vieren (Zach. 14:16-19). En in Numeri 29:12-39 staan ook voorschriften voor het feest, namelijk voor de offers die gebracht moeten worden. Het blijkt om zeventig offers te gaan. Rabbi Eliëzer zei: ‘Waarom worden er zeventig offers gebracht op Soekot? Vanwege de zeventig volkeren van de wereld’ (Soeka 55b; zeventig is het getal van de volkeren, vgl. Gen. 10). Rashi geeft als commentaar: ‘Om vergiffenis voor hen [de volkeren] te bewerken, zodat over de hele aarde regen zal vallen.’ Zie voor meer hierover: Sukkot: the dual festival. Ondertussen is het dan des te merkwaardiger dat de kerk wel Pasen en Pinksteren, maar geen Loofhuttenfeest viert…

‘De tijd van onze vreugde’

Soekot wordt ook zman simchatenoe genoemd, ‘de tijd van onze vreugde’. Op dit laatste, grootste oogstfeest is er allicht reden tot bijzondere vreugde. Maar vreugde is ook met zoveel woorden geboden. Zo’n gebod vinden we niet bij het Paasfeest. Bij het Wekenfeest (dat één dag duurt) één keer (Deut. 16:11). Bij het Loofhuttenfeest (dat zeven dagen duurt) drie keer:

Verblijd u op uw feest, u, uw zoon en uw dochter, uw slaaf en uw slavin, en de Leviet, de vreemdeling, de wees en de weduwe die binnen uw poorten zijn. Zeven dagen moet u het feest vieren voor de HEERE, uw God, op de plaats die de HEERE zal uitkiezen. Want de HEERE, uw God, zal u zegenen in heel uw opbrengst en in al het werk van uw handen; daarom moet u werkelijk blij zijn. (Deut. 16:14-15)

Op de eerste dag moet u voor uzelf vruchten van sierlijke bomen, takken van palmbomen, takken van loofbomen en van beekwilgen nemen, en u moet zich zeven dagen lang voor het aangezicht van de HEERE, uw God, verblijden. (Lev. 23:40)

Vooruitblik

We zullen vanaf nu negen dagen bezig zijn met Soekot en wat daarbij is gaan horen. De Bijbel zegt dat dit zeven dagen moet duren, met de eerste en zevende dag als een sabbat. In het Jodendom is er nog iets bij gekomen: a) het Slotfeest, Sjmini Atsèrèt, en b) ‘Vreugde der Wet’, Simchat Tora. In Israël vallen die beide samen op de achtste dag. Buiten Israël wordt Simchat Tora nog een dag later gevierd. Ik ga in mijn ‘Dagboek’ daarin mee, en zo komen we aan negen dagen feest!

Om over na te denken
  • Wat weet jij zelf op dit moment van het Loofhuttenfeest?
  • Lees Leviticus 23 (in elk geval vers 33-43) en Deuteronomium 16:1-17 (in elk geval vers 13-15). Zie je iets dat nieuw is voor jou in de voorschriften voor de feesten – met name die voor het Loofhuttenfeest? Wat spreekt jou het meest aan?

 

Kort overzicht van de pelgrimsfeesten

  • Paasfeest, Pesach
    • Als oogstfeest hoort het bij het begin van de (gerste)oogst (Deut. 16:9).
    • Het is vooral ook het feest waarop de uittocht uit Egypte moet worden herdacht (Ex. 12).
    • Jezus vierde de Pesach-maaltijd (‘dit Pascha’, Luk. 22:15) met zijn discipelen. In de tijd van Pesach is Hij gekruisigd en opgestaan.
    • In deze lijn vieren we in de kerk Pasen als feest van bevrijding, vooral van bevrijding uit zonde en dood die er is door Jezus.
  • Wekenfeest, Sjavoe’ot – zeven weken later, op de vijftigste dag
    • Als oogstfeest ‘het feest bij de eerste vruchten van de tarweoogst’ (Ex. 34:22).
    • Het werd in het Jodendom (ook al wel in de tijd van het Nieuwe Testament) het feest waarop gedacht werd aan hoe God bij de Sinaï zijn verbond met Israël sloot en de Tora aan Israël gaf.
    • Het was op het Wekenfeest (‘Toen de dag van het Pinksterfeest vervuld werd’, Hand. 2:1) dat de Heilige Geest werd uitgestort.
    • In de kerk vieren we ook Pinksteren, op de vijftigste dag.
  • Loofhuttenfeest, Soekot
    • Het laatste oogstfeest – ‘als u de oogst van uw dorsvloer en van uw perskuip hebt ingezameld’ (Deut. 16:13). Als zodanig heet het ook wel chag ha’asif, ‘feest van de inzameling’.
    • Het is vooral het feest waarop men – zeven dagen wonend in loofhutten – moet herdenken hoe Israël in de woestijn in tenten leefde.
    • Jezus heeft (natuurlijk!) ook het Loofhuttenfeest gevierd, en dingen gezegd die juist daarbij passen – zoals we later zullen zien.
    • In de kerk is er van dit feest geen spoor… Ook daarover later meer.